Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 8 Mart Dünya Kadınlar Günü vesilesiyle merakla beklenen "İstatistiklerle Kadın, 2025" bültenini kamuoyuyla paylaştı. Ülke genelindeki nüfus dağılımından eğitim oranlarına, işgücüne katılımdan teknoloji kullanımına kadar pek çok detayı barındıran bu rapor, Türkiye'nin güncel demografik yapısına ışık tutuyor.
Açıklanan son verilere göre, 2025 yılı sonu itibarıyla Türkiye'nin nüfus dengesi oldukça hassas bir çizgide ilerliyor. Toplam nüfusun yüzde 49,98'ini kadınlar, yüzde 50,02'sini ise erkekler oluşturuyor. Ancak yaş ilerledikçe bu denge kadınların lehine değişiyor; özellikle 90 yaş ve üzerinde kadın nüfus oranı yüzde 69,7'ye kadar çıkarak kadınların daha uzun ömürlü olduğu gerçeğini bir kez daha kanıtlıyor.
Eğitimde Kadınların Yükselişi Sürüyor
Rapordaki en umut verici gelişmelerden biri eğitim alanında yaşandı. 25 yaş ve üzeri kadınların ortalama eğitim süresi 2011 yılında sadece 6,4 yıl iken, 2024 yılı verilerinde bu sürenin 8,8 yıla çıktığı görülüyor. Üstelik en az bir eğitim düzeyini tamamlayan kadınların oranı da yüzde 88,3'e ulaşarak büyük bir sıçrama yapmış durumda.
Yükseköğretim mezunu kadınların sayısındaki artış da dikkatlerden kaçmıyor. 2008 yılında sadece yüzde 7,1 olan bu oran, günümüzde yüzde 23,6 seviyesine yükseldi. Rapor ayrıca annesi üniversite mezunu olan bireylerin yüzde 84,4'ünün de üniversite mezunu olduğunu göstererek, eğitimde "anne faktörünün" ne kadar kritik ve yönlendirici bir rol oynadığını gözler önüne seriyor.
İstihdam ve İş Hayatında Dikkat Çeken Farklar
Eğitimdeki bu güzel tabloya rağmen, işgücüne katılım konusunda kadınlar ve erkekler arasındaki makas varlığını sürdürüyor. 2024 yılı verilerine göre kadınların işgücüne katılma oranı yüzde 36,8'de kalırken, bu oran erkeklerde yüzde 72 olarak kaydedildi. Ancak kadının eğitim seviyesi arttıkça iş hayatındaki varlığı da giderek güçleniyor; üniversite mezunu kadınların işgücüne katılımı yüzde 68,7'yi buluyor.
İstihdam rakamlarında bölgesel farklılıklar da göze çarpıyor. Kadınların en fazla istihdam edildiği bölge yüzde 39,3 ile Antalya, Isparta ve Burdur bölgesi olurken; en düşük istihdam oranı Van, Muş, Bitlis ve Hakkari bölgesinde ölçüldü. Öte yandan, iş hayatında üst ve orta düzey yönetici pozisyonundaki kadınların oranının yüzde 21,5'e ulaşması, yönetim kademelerinde yavaş ama istikrarlı bir ilerlemeye işaret ediyor.
Aile Hayatı, Evlilik ve Şiddet Verileri
İstatistikler aile hayatına ve toplumsal dinamiklere dair de çarpıcı sonuçlar ortaya koyuyor. Kadınlarda ilk evlenme yaşı ortalaması 26'ya yükselirken, eğitim seviyesi eşinden daha yüksek olan kadınların oranı yüzde 17 olarak belirlendi. Boşanma davaları sonucunda ise çocukların yüzde 74,6'sının velayetinin anneye verildiği kayıtlara geçti.
Raporun en düşündürücü kısımlarından biri ise kadına yönelik şiddet verileri oldu. Yaşamının herhangi bir döneminde şiddete maruz kalan kadınların yüzde 28,2'sinin psikolojik, yüzde 18,3'ünün ise ekonomik şiddete uğradığı açıklandı. Eğitim seviyesi arttıkça ekonomik şiddet azalırken, dijital şiddet ve ısrarlı takip vakalarında artış yaşanması, modern çağın yeni tehlikelerini de su yüzüne çıkardı.
MERAK EDİLENLER (SSS): Türkiye'de kadın erkek nüfus oranı ne kadar?, Kadınların ortalama yaşam süresi kaç yıl?, Kadınlarda ilk evlenme yaşı ortalaması kaç oldu?, Türkiye'de kadınların işgücüne katılım oranı yüzde kaç?, En çok kadın istihdam edilen iller hangileri?, Kadın yöneticilerin oranı ne kadar arttı?, Boşanmalarda çocuğun velayeti yüzde kaç anneye veriliyor?, Kadınların eğitim süresi kaç yıla çıktı?, Yapay zeka kullanan kadınların oranı ne kadar?, Türkiye'de en yaygın kadına yönelik şiddet türü hangisi?
