Ülkemizin huzur ve güvenliğinin teminatı olan Jandarma Genel Komutanlığı, kökleri yüzyıllar öncesine dayanan dünyanın en köklü kolluk kuvvetlerinden biridir. Toplumun her kesiminde saygı uyandıran bu güzide teşkilatın geçmişi, aslında birçoğumuzun bildiğinden çok daha ilginç detaylar barındırıyor. Özellikle kuruluş tarihinin nasıl belirlendiği, Osmanlı arşivlerinde yapılan titiz araştırmaların bir sonucudur.
Kuruluş Tarihi Neden 14 Haziran 1839?
Resmi kayıtlara göre Türk Jandarma Teşkilatının kuruluş tarihi 14 Haziran 1839 olarak kabul edilmektedir. Ancak bu tarih, iki farklı dönemdeki önemli olayın birleşiminden doğmuştur. 1839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı ile birlikte, devlet arşivlerinde "Jandarma" adı ve çeşitli tayin kararnameleri ilk kez görülmeye başlandı. Fakat elde edilen bu ilk belgelerde net bir ay ve gün tespiti yapılamadı.
Kuruluş gününün kesinleştirilmesi için daha sonraki yıllarda atılan resmi adımlar referans alındı. Teşkilatın ilk kapsamlı yasal düzenlemesi olan "Asakir-i Zaptiye Nizamnamesi", 14 Haziran 1869'da yürürlüğe girmişti. İşte bu nizamnamenin kabul edildiği 14 Haziran tarihi ile arşivlerdeki ilk kayıt yılı olan 1839 yılı bir araya getirildi. Böylece teşkilatın resmi doğum günü 14 Haziran 1839 olarak tarihe altın harflerle yazıldı.
Zaptiye'den Modern Jandarmaya Geçiş
Zaman içerisinde teşkilat sürekli gelişerek ve bölgesel ihtiyaçlara uyum sağlayarak günümüzdeki modern yapısına kavuştu. 1846 yılında Zaptiye Müşirliği kuruldu ve eyaletlerdeki asayiş doğrudan bu merkeze bağlandı. 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi'nden sonra ise modern bir zabıta gücü oluşturmak amacıyla Batı standartlarında düzenlemeler yapıldı ve 1879'da "Umum Jandarma Merkeziyesi" faaliyete geçti.
Cumhuriyetimizin ilanıyla birlikte yenilenen ve Seyyar Jandarma Birlikleri ile güçlendirilen teşkilat, uzun yıllar boyunca asayişi sağlamak adına yurdun dört bir yanında başarıyla görev yaptı. Yakın tarihimizde, 2016 yılında çıkarılan 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Jandarma Genel Komutanlığı tam anlamıyla İçişleri Bakanlığına bağlanarak bugünkü idari yapısına kavuştu. Dağ tepe demeden her türlü zorlu koşulda vatandaşın yanında olan bu dev çınar, bugün 187. gurur yılına ulaşmanın haklı onurunu yaşıyor.
MERAK EDİLENLER (SSS): Jandarma teşkilatı ilk olarak hangi yıl kurulmuştur, 14 Haziran 1839 tarihi neyi ifade eder, Asakir-i Zaptiye Nizamnamesi ne zaman yürürlüğe girdi, Osmanlı döneminde jandarmaya ne ad verilirdi, Jandarma Genel Komutanlığı günümüzde kime bağlıdır?
